Người yêu tranh không còn bị giới hạn bởi khoảng cách hay rào cản thông tin, chỉ cần vài cú nhấp chuột, họ có thể tìm thấy hàng trăm bức tranh cùng lúc.

Nhưng chính sự dễ dàng này lại tạo nên một thách thức lớn: thị trường dần bão hòa. Giữa vô vàn phong cách, chất liệu và mức giá, sự khác biệt không còn nằm ở bản thân tác phẩm, mà ở giá trị tinh thần mà bức tranh mang lại.

Nhà sưu tầm không chỉ tìm kiếm một tác phẩm đẹp hay kỹ thuật hoàn hảo, mà còn khao khát một lối sống, một triết lý được phản ánh qua nghệ thuật.

     TỪ SỞ HỮU VẬT CHẤT SANG ĐỒNG ĐIỆU TINH THẦN

Một doanh nhân thành đạt có thể lựa chọn tranh trừu tượng với tông màu mạnh mẽ để thể hiện tinh thần quyết liệt và tư duy hiện đại.

Ngược lại, một gia đình yêu thích những giá trị truyền thống có thể tìm đến tranh sơn mài, tranh phong cảnh làng quê.

Điều này cho thấy một tác phẩm thành công không chỉ là kết quả của kỹ thuật và sáng tạo, mà còn phải có đồng điệu của một phong cách sống rõ rệt.

Cộng Cà Phê (tới 2025 đã phủ gần 10 nước Á Âu) không chỉ bán những ly cà phê đậm vị. Họ bán sự hoài niệm, nơi những bản nhạc cũ, những tông màu xưa và hơi thở retro đưa người trẻ trở về thời bình dị mà thân quen.

VinFast (bỏ qua những đồn đoán râu ria tiêu cực) không chỉ là nhà sản xuất xe điện. Vinfast hay Vingroup nói chung bán lòng yêu nước, với khát vọng vươn ra thế giới.

Trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt, “lối sống” trở thành điểm chạm mạnh mẽ nhất giữa nghệ thuật và công chúng. Một bức tranh giờ đây không chỉ là món đồ trang trí, nó là tuyên ngôn thẩm mỹ, là dấu ấn cá nhân của chủ nhân.

“Hoài niệm” hay “yêu nước” cũng là 1 trong những biểu tượng cho phong cách sống mà khách hàng theo đuổi hoặc đại diện.

Muốn bán lối sống, phải vượt khỏi khung tranh.

     NỀN KINH TẾ TRẢI NGHIỆM (EXPERIENCE ECONOMY)

Vượt khung tranh như thế nào?

Người mua tranh ngày nay không còn chỉ quan tâm đến câu hỏi “bức tranh này có đẹp không?” mà là trải nghiệm:

“Nó có thể kể câu chuyện gì về tôi?”

“Bức tranh này có hợp với không gian của tôi không?”

“Câu chuyện đằng sau bức tranh có đủ sâu sắc để trở thành một phần trong câu chuyện của tôi không?”

Cụ thể hơn, các nhóm khách hàng khác nhau có các tư duy về lối sống khác nhau:

– Gen Z và Millennials đang tìm kiếm những không gian hiện đại, cá nhân hóa. Họ yêu thích các tác phẩm trừu tượng, sắc màu tươi sáng, dễ kết hợp với phong cách sống năng động.

– Nhóm khách hàng trung niên lại hướng về hoài niệm, những giá trị truyền thống, tìm đến tranh sơn mài hoặc phong cảnh, vừa để lưu giữ ký ức vừa để truyền cảm hứng cho thế hệ sau.

– Người yêu sự cân bằng và thiên nhiên chọn những bức tranh organic, nhẹ nhàng, để không gian sống trở thành nơi tái tạo năng lượng.

Xu hướng trải nghiệm này mở ra một giai đoạn mới cho thị trường hội hoạ Việt Nam – nơi trải nghiệm là một nền kinh tế. Tranh không còn đơn thuần là sản phẩm, nó là một phần trong hành trình xây dựng phong cách sống của người sở hữu.

Trong tương lai, khi hình ảnh và thông tin tiếp tục lan tỏa nhanh chóng, sự chân thật và đồng điệu trong lối sống sẽ là yếu tố then chốt để hoạ sĩ duy trì giá trị bền vững. Để đi đường dài, hoạ sĩ chưa định hình được lối sống cần:

– Xây dựng hệ tư tưởng rõ rệt trong sáng tác và hình ảnh cá nhân. Cân bằng giá trị thương mại với việc tái cấu trúc bộ sưu tập: “mỗi tác phẩm sinh ra có một nhiệm vụ riêng”

– Đầu tư vào câu chuyện của từng tác phẩm, để mỗi bức tranh không chỉ là hình ảnh mà là một thông điệp.

– Đóng góp vào cộng đồng – nơi những người yêu nghệ thuật có thể kết nối, chia sẻ trải nghiệm, và cùng nhau lan tỏa tinh thần nghệ thuật.

Hoạ sĩ, khi trở thành đại diện cho lối sống, hệ tư tưởng mà tác phẩm phản ánh, sẽ trở thành cầu nối mạnh mẽ giữa nghệ thuật và công chúng.

Nếu Lê Thiết Cương đại diện cho lối sống “tối giản”. Hồng Việt Dũng là “tĩnh, thiền”. Bùi Hữu Hùng là “vương giả”. Phùng Phẩm, Trần Trọng Vũ là “nổi loạn” thì đâu đó ta có Nguyễn Thanh Bình là “tính nữ”. Thành Chương, Hoàng Phượng Vỹ gắn liền với “ngây thơ”. Lê Kinh Tài là “nghịch ngợm” thì các hoạ sĩ và nhà sưu tầm tương lai của họ đang đại diện cho lối sống gì?

Chỉ khi lối sống lên ngôi, thị trường hội họa Việt Nam mới có thể phát triển theo hướng bền vững và chuyên nghiệp, đưa tên tuổi nghệ sĩ Việt vươn xa trên bản đồ nghệ thuật toàn cầu.

Giá như giờ có một nền tảng với mô hình marketplace giúp hoạ sĩ Việt Nam phát triển và đến gần hơn tới công chúng, giúp lối sống là thứ kết nối hoạ sĩ với nhà sưu tầm thông qua các tác phẩm của họ thì tốt biết bao.

Tôi là người khá hoài niệm, cũng quan tâm tới thế giới nghệ thuật nói chung, tôi khá yêu thiên nhiên và đặc biệt trong cuộc sống thường ngày của tôi lúc nào cũng phải có âm nhạc.

Và dưới đây là cách tôi thể hiện lối sống “tri thức, hoài niệm” của mình qua các tác phẩm của anh hoạ sĩ cũng “tri thức, hoài niệm”

Sưu tầm nguồn bài viết Nguyễn Văn Chung